Της Κρανιάς το πανηγύρι…

Του ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ

Στης Κρανιάς το πανηγύρι
Της Αγιά-Παρασκευής
ήρθα πρώτος να χορέψω
ξύπνα, μάνα μ’, να με δεις.
Καημένε Ασπροπότατμε που ‘ναι τα χρόνια εκείνα
Που αντιλαλούσαν τα βουνά λαγούτα και κλαρίνα
(Καημένε Ασπροπόταμε, πως φύγανε τα χρόνια
Που εγώ με την αγάπη μου ήμασταν δυο κλώνια).
Βγες και σύ καστανομάλλα
Για να σύρεις το χορό
Τώρα θα ‘σαι γκριζομάλλα
Μα εγώ σε λαχταρώ
Καημένε Ασπροπότατμε που ‘ναι τα χρόνια εκείνα
Που αντιλαλούσαν τα βουνά λαγούτα και κλαρίνα
(Καημένε Ασπροπόταμε, πως φύγανε τα χρόνια
Που εγώ με την αγάπη μου ήμασταν δυο κλώνια).

Το τραγούδι αυτό (τσάμικος χορός) «Στης Κρανιάς το πανηγύρι» το έγραψε ο Κρανιώτης Κώστας Βίρβος, το τραγούδησε ο Αλέκος Κιτσάκης και την ενορχήστρωση έκανε ο Χρήστος Νικολόπουλος (υπάρχει σε CD που κυκλοφόρησε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κρανιάς).
Η Κρανιά ένα από τα Βλαχοχώρια της Πίνδου και του Ασπροποτάμου. Γιορτάζει και πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου, την ημέρα που εορτάζει η οσιοπαρθενομάρτυς Αγία Παρασκευή. Ο παλαιότερος ναός της Κρανιάς είναι αφιερωμένος στη Χάρη Της. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής είναι ρυθμού Βασιλικής μετά τρούλου και είναι κτισμένος με λευκή πελεκητή πέτρα.
Ο μεγαλοπρεπής ναός θα έδειχνε εξωτερικά ομορφότερος αν η στέγη του τρούλου ήταν π.χ. μπλέ χρώματος. Τώρα έχει ένα μολυβί σκούρο χρώμα. Κολώνες βαμμένες στηρίζουν και χωρίζουν τα τρία κλίτη. Ίσως οι κολώνες να είναι πέτρινες, όπως αυτές στη νότια είσοδο, αλλά να σοβατίστηκαν. Το τέμπλο της είναι μαρμάρινο. Οι Γερμανοί, όταν έκαψαν και ισοπέδωσαν την Κρανιά το 1943, παρόλο που προσπάθησαν να γκρεμίσουν και το ναό, δεν το κατόρθωσαν.
Στις 25 Ιουλίου το απόγευμα τελέστηκε ο εσπερινός μετά αρτοκλασίας και έγινε περιφορά της εικόνας γύρω από το ναό, στον οποίο γίνονται κάποιες εργασίες εξωτερικά στην οροφή.
Το πρωί της Παρασκευής τελέστηκε ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία. Η αρτοκλασία διαβάστηκε έξω στα προπύλαια του ναού τα οποία είναι νέα προσθήκη που κατασκευάστηκαν πριν 10 περίπου χρόνια και ήταν ιδέα του μακαριστού μητροπολίτη κυρού Σεραφείμ. Τις θρησκευτικές ακολουθίες τέλεσε ο εφημέριος της Καλλιρρόης παπα-Νικόλας Μπουρλής. Η Κρανιά δυστυχώς δεν έχει ιερέα.
Πριν το κάψιμο του χωριού, τη μέρα της γιορτής οι Κρανιώτες χόρευαν στο χώρο δυτικά του ναού που υπήρχε μεγάλο ισάδι. Το άνοιγμα των δρόμων έχει αλλάξει τη μορφολογία του εδάφους. Χορό έστηκαν οι Κρανιώτες το απόγευμα στην πλατεία «Γκοργκάτσι». Υπάρχουν φωτογραφίες από αυτούς τους χορούς που τραβήχτηκαν και πριν από 80-90 χρόνια.
Μετά τον πόλεμο και το κτίσιμο των σπιτιών συνεχίστηκε το έθιμο των απογευματινών χορών για τρείς συνεχείς μέρες. Την πρώτη και την Τρίτη μέρα ο χορός γίνονταν στο «Γκορογκάτσι» και τη δεύτερη μέρα στην κεντρική πλατεία (Μεσοχώρι).
Χόρευαν χωριστά άνδρες και γυναίκες σε δυο και τρεις σειρές μαζί, γιατί ήταν πολύς ο κόσμος. Υπήρχε και χοράρχης. Οι λαϊκοί οργανοπαίχτες, χωρίς μικρόφωνα και μεγάφωνα, είχαν την τιμητική τους. Ο χορός μέχρι το πρωί συνεχίζονταν στα μαγαζιά του χωριού.
Τα τελευταία χρόνια το έθιμο να χορεύουν τα απογεύματα έχει ατονήσει. Ο Σύλλογος προσπαθεί κάτι να κάνει αλλά ο κόσμος δυστυχώς δεν ακολουθεί…
Συγκεντρώθηκε κόσμος στο «Γκαργκάτσι» όχι όμως πολύς για το μέγεθος του χωριού. Χόρεψαν στην αρχή μικρά παιδιά και μετά μόνο οι γυναίκες.
Να ευχηθώ «χρόνια πολλά» και του χρόνου!

Σημ.: Οι παλιές φωτογραφίες είναι από το Λεύκωμα της Κρανιάς Ασπροποτάμου «Μνήμες και παράδοση» (Δημ. Γκαραγκούνης).