Είμαστε οι μαθητές του τμήματος Γ2 του 5ου Δημοτικού της πόλης μας και θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας, τις εμπειρίες μας από ένα ακόμη ωραιότατο μάθημα, που δεν έγινε στην αίθουσα διδασκαλίας!
Ο δάσκαλός μας, είχε μοιραστεί μαζί μας τις σκέψεις του για μία διδακτική επίσκεψη που θα πρόσφερε πρωτόγνωρες εμπειρίες. Κι έτσι εμείς, όχι μόνο δεχτήκαμε αλλά και ανυπομονούσαμε να το ζήσουμε…
Έφτασε λοιπόν η Πέμπτη 14 Μαρτίου 2024 και νωρίς το πρωί ξεκινήσαμε μία μικρή πεζοπορία για τον πρώτο μας προορισμό.
Εργαστήριο βυζαντινών εικόνων ΄Ζερβόπουλος΄
Μας υποδέχτηκε, με ένα μεγάλο γλυκό χαμόγελο η κυρία Στέλλα και μας οδήγησε στον προθάλαμο. Μας προσφέρθηκαν πορτοκαλάδες και λουκουμάκια. Αφού τα απολαύσαμε, δηλώσαμε έτοιμοι για νέες εμπειρίες.
Για… ζέσταμα, μας έγινε μία γενική ενημέρωση για τα όσα θα ακούγαμε και θα βλέπαμε… Και το κυρίως μέρος του μαθήματος ξεδιπλώνεται τώρα μπροστά στα μάτια μας!
Είμαστε τετ α τετ με την κυρία Μαρία, που έχει ήδη προχωρήσει στη δημιουργία μίας εικόνας της Παναγίας να κρατάει στην αγκαλιά της τον μικρό Ιησού. Εμείς θα το λέγαμε πολύ δύσκολη… ζωγραφική, όμως η σωστή έκφραση, είναι, Αγιογραφία. Οι ερωτήσεις έπεφταν… βροχή! Και οι απορίες διαδέχονταν η μία την άλλη… Με ευγένεια και υπομονή, όλοι μας εισπράτταμε τις ανάλογες απαντήσεις.
[…] Τώρα, μας καλούνε να κατεβούμε ένα επίπεδο, σ΄ έναν χώρο όπου βρίσκονταν και εργάζονταν πολλές γυναίκες. Η καθεμία, έκανε διαφορετική δουλειά. Άλλη στοκάριζε, άλλη περνούσε το βερνίκι, κάποια άλλη κολλούσε χρυσά φυλλαράκια γύρω γύρω στις έτοιμες εικόνες. Ένας κύριος, ονόματι Κώστας, μας φώναξε να πάμε στη γωνιά του, για να μας δείξει κι αυτός το δικό του έργο. Τοποθετούσε στα πλαϊνά των φορητών εικόνων, κάποια… παραθυράκια, καρφώνοντάς τα περίτεχνα και βάζοντας από κάτω μία βάση για να στηρίζονται.
Και νάμαστε τώρα μπροστά σε ένα γιγάντιο μηχάνημα! Αυτό, εκτελούσε βάσει προγραμματισμού, ποικιλία εργασιών, όπως: κοπές ξύλων, αποτύπωση σχεδίων, σκαλίσματα κι άλλα πολλά!
Τα μάτια μας, θαμπώθηκαν από… γνώσεις.
Κάποιοι από τους συμμαθητές μας επισκεφτήκανε το εκθετήριο κι αγοράσανε αναμνηστικά.
Δεχτήκαμε με ευχαρίστηση και τα σχετικά δωράκια (μας).
Ι. Ν. Οσίων Μετεωριτών Πατέρων
Συνεχίζουμε στο δεύτερο σταθμό μας, τον Ιερό Ναό των Οσίων Μετεωριτών Πατέρων.
Στα σκαλοπάτια της εκκλησίας, μας καλωσορίζει ο πατήρ Ιωάννης. Μας οδηγεί στο εσωτερικό του ναού.
Μας παροτρύνει να υψώσουμε τα μάτια μας και να κοιτάξουμε ψηλά. Βλέπουμε τον Παντοκράτορα. Μας κυριεύει ένα δέος κι ένα ρίγος διαπερνά το κορμί μας! Κοιτάζουμε τους τέσσερις Ευαγγελιστές στις αντίστοιχες κολώνες. Θαυμάζουμε τις εντυπωσιακές νέες τοιχογραφίες. Αριστερά και δεξιά, μας πλαισιώνουν μορφές αγίων προσώπων, αντρών και γυναικών.
Διακόπτουμε για ένα διάλειμμα και ο πάτερ μας κερνάει σοκολατάκια και χυμούς.
Ακολούθως, ήρθε η ώρα να πάμε στην κάτω αίθουσα, εκεί που γίνεται το Κατηχητικό Σχολείο. Παίξαμε ένα διαδραστικό παιχνίδι δοκιμάζοντας έτσι τις γνώσεις μας πάνω στα βασικά χρώματα αλλά και σε αυτά που προκύπτουν από τις μεταξύ τους αναμίξεις.
Ο πάτερ, μας μίλησε διεξοδικά και με λόγια απλά,
για την τέχνη της αγιογραφίας.
Χρησιμοποίησε επίσης πολλές διαφάνειες / εικόνες, που ο ίδιος είχε ετοιμάσει, προκειμένου να μας βοηθήσει στην κατανόηση των όσων έλεγε. Είδαμε κι ένα εντυπωσιακό video που έδειχνε όλα τα στάδια κατασκευής κι αγιογράφησης (μίας) εικόνας.
Θα συνεχίσουμε… και με άλλα μαθήματα και θα προσπαθήσουμε να κάνουμε τα πρώτα μας βήματα, ως μικροί αγιογράφοι!
Κατόπιν, θα διαβάσετε πιο κάτω, κάποια πράγματα που έγραψε ο κύριος Χρήστος και που σχετίζονται με την αγιογραφία…
Αγιογραφία: η τέχνη που μοσχοβολάει θεό!
Αγιογραφία είναι η ζωγραφική απεικόνιση αγίων ή θρησκευτικών σκηνών από τα συναξάρια και τους βίους των Αγίων.
Η αγιογραφία εμφανίζεται στα πρώτα χρόνια του Βυζαντίου, τότε που ο Αυτοκράτορας ήταν και Δεσπότης…
Για τους Έλληνες και τους λοιπούς ορθόδοξους η αγιογραφία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πίστη και την παράδοση.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι διαφόρων ηλικιών ασχολούνται με αυτήν την ξεχωριστή τέχνη και λειτουργούν πολλές σχολές αγιογραφίας.
Οι συμβολισμοί
Στην τέχνη της αγιογραφίας υπάρχουν κανόνες και κώδικες, τους οποίους ο… μαθητευόμενος αγιογράφος πρέπει να ακολουθήσει, προκειμένου να φτάσει βήμα-βήμα στο επιθυμητό αποτέλεσμα.
Η εικόνα δεν είναι μια απλή θρησκευτική ζωγραφιά, αλλά μια παράσταση γεμάτη συμβολισμούς.
Έτσι, για παράδειγμα, τα μάτια ζωγραφίζονται μεγάλα, για να μας υπενθυμίζουν ότι έχουν δει τα «μεγάλα» και «υψηλά».
Το κεφάλι, πολλές φορές, είναι αφύσικα διογκωμένο συμβολίζοντας την άνωθεν σοφία.
Η μύτη είναι στενή και επιμήκης, γιατί δεν «οσφραίνεται» τα του κόσμου, αλλά «την οσμήν ευωδίας πνευματικής».
Τα χρώματα των ενδυμάτων και των ζώων, τα σχήματα των βουνών, όλα αποκτούν έναν χαρακτήρα συμβολικό, μυστικό και ταπεινό.
Για να μετατραπεί ένα κομμάτι ξύλου σε ένα λατρευτικό μέσο, όπως η εικόνα, χρειάζεται υπομονή, πειθαρχία, απλότητα, σιωπή, κατάνυξη.
Τα υλικά, που χρησιμοποιούνται
• Η βάση. Η Αγιογραφία γίνεται, συνήθως, πάνω σε ξύλο, όταν πρόκειται για φορητή εικόνα. Μπορεί, όμως, να γίνει και πάνω σε άλλα υλικά, όπως πέτρα, κεραμίδι κλπ. Για την αγιογράφηση σε τοίχους ναών προτιμάται ο μουσαμάς.
• Τα πινέλα. Τα νούμερα, που χρησιμοποιούνται συνήθως είναι 0 (μηδέν), 8, 5, 3 και 2.
• Τα χρώματα, σε μορφή σκόνης, είτε προέρχονται από μέταλλα του υπεδάφους, είτε κατασκευάζονται τεχνητά στο εργαστήριο. Τα βασικά χρώματα, είναι: ώχρα, κίτρινο καδμίου, πράσινο τσιμέντου, λευκό τιτανίου, κόκκινο καδμίου, μαύρο, μπλε, χρυσό.
Τα χρώματα, που τα έχουμε αναμείξει με το αβγό, διατηρούνται έως και 10 μέρες μέσα στο ψυγείο.
• Το μιξιόν (ειδική κόλα, που χρησιμοποιείται για το κόλλημα των φύλλων του χρυσού), η γομαλάκα (χρησιμοποιείται ως στερεωτικό των χρωμάτων και του χρυσού) και τα βερνίκια.
• Ξύδι και αβγό (να είναι όσο το δυνατόν πιο φρέσκο): η σκόνη (χρωστική ουσία) αναμιγνύεται με κρόκο αυγού και ίση ποσότητα ξυδιού. Αυτή είναι η λεγόμενη τεχνική της «αβγοτέμπερας».
• καβαλέτο (επιδαπέδιο ή επιτραπέζιο) και κοντάρι (για το χέρι σας)
• παλέτα (μπορείτε ως παλέτα να χρησιμοποιήσουμε μια αβγοθήκη)
Εκμάθηση
Σήμερα, λειτουργούν πολλές σχολές αγιογραφίας σε Μητροπόλεις και Δήμους, καθώς και ιδιωτικά εργαστήρια, όπου κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει μαθήματα.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αγάπη για την τέχνη, η φιλομάθεια και η πίστη. Η ενασχόληση με την αγιογραφία προσφέρει μια απρόσμενη ηρεμία κι είναι ένα ταξίδι σ΄ έναν κόσμο σιωπηλό, κατανυκτικό και παλιό όσο και η πίστη μας. Οι στιγμές της αγιογράφησης είναι στιγμές γαλήνης, περισυλλογής, ενδοσκόπησης και προσευχής._
* Για το τέλος, αφήσαμε να ευχαριστήσουμε, το δάσκαλο μας κ. Χρήστο Πίσσα, που με μεράκι σκέφτηκε και σχεδίασε όλα αυτά.
Οι μαθητές του Γ2 του 5ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμπάκας:
Γιάννης, Άννα-Σοφία, Βαλέρια, Στέργιος, Σωτηρία, Βασίλεια, Κοσμάς, Ιωάννης, Νεφέλη, Βαγγέλης, Κατερίνα, Βασίλης.
Επίσης, θα θέλαμε να πούμε στη Σοφία, τον Κων/νο και τον Νικόλα που δεν ήταν μαζί μας, να μη στενοχωριούνται. Θα είμαστε όλοι μαζί οι συμμαθητές, στην επόμενη εκπαιδευτική επίσκεψη!
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
