ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ
Στις 31 Αυγούστου η Ορθόδοξη Εκκλησία μας εορτάζει την Κατάθεση της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ένας από τους ναούς που εόρτασε ήταν και αυτός του Τιμίου Σταυρού (παλαιά Μονή) που βρίσκεται στην Κρανιά Ασπροποτάμου (Καλαμπάκας). Η εορτή γίνεται εκεί, διότι βορειοδυτικά σε απόσταση 100 περίπου μέτρων υπήρχε η Μονή της αγίας Ζώνης της Θεοτόκου, την οποία έκαψαν ολοσχερώς οι Γερμανοί το 1943 και τώρα είναι ένας σωρός ερειπίων.
Όπως κάθε χρόνο τα τελευταία περίπου χρόνια, έτσι και φέτος οι μοναχές της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου Μετεώρων την παραμονή της εορτής τέλεσαν ολονυκτία.
Το βράδυ την Παρασκευή 30 Αυγούστου 2019 προς Σάββατο 31 Αυγούστου 2019 τελέστηκε Πανηγυρικός Εσπερινός, Όρθρος μετά Αρτοκλασίας και Θεία Λειτουργία.
Τις Ιερές ακολουθίες τέλεσαν ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Σιαμάδων Αρχιμ. Μακάριος Ιακωβάκης, ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Αύρας Αρχιμ. Δωρόθεος Τσεβελέκας, ο π. Νικόλαος Μπουρλής και άλλοι ιερωμένοι. Στο ψαλτήρι ήταν καλλίφωνες μοναχές της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου.
Οι μοναχές είχαν φέρει για προσκύνηση τμήμα της Τίμιας Ζώνης και ιερά λείψανα αγίων.
Ο μακαριστός Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κυρός Σεραφείμ, λαβών υπ’ όψη του την υπ’ αριθμ. 19/7-8-1998 Πράξη της Ι.Μ. Αγίου Στεφάνου Μετεώρων, αναγνώρισε και παρέσχε την κυριότητα και απόλυτη εξάρτηση της Μονής Δολιανών στον Άγιο Στέφανο Μετεώρων, με την υπ’ αριθμ. 301 17/8/1998 Πράξη του.
Ιστορικά στοιχεία για τη Μονή της Αγίας Ζώνης
Το πότε κτίστηκε η Μονή της Τιμίας Ζώνης είναι άγνωστο. Ο Αλ. Χατζηγάκης αναφέρει ότι ο ναός κτίστηκε το «1770. Χαραγμένο στην εκκλησία της Αγίας Ζώνης». Ο Π. Μυλωνάς αναφέρει πως «πιθανόν να χρονολογείται από το 1770, ενώ η προφορική παράδοση πιστεύει ότι υπήρχε ήδη από το 1630». Ο Ν. Βέης τονίζει: «Η εκκλησία του μονυδρίου τούτου έχει αξιολόγους τοιχογραφίας». Ο Ιωάν. Παπασωτηρίου γράφει: «Μεταξύ Κρανιάς και Δολιανών υπάρχει η Ιερά Μονή Δολιανών (Κοιμήσεως της Θεοτόκου)». Θα αναφέρεται στη Μονή Αγίας Ζώνης. Ο Σπύρος Ζήσης: «Στην Κρανιά υπάρχει μια θαυμάσιας αρχιτεκτονικής τέχνης παλιά εκκλησία της Θεοτόκου». Και αυτός θα αναφέρεται στη Μονή Αγίας Ζώνης. Ο Δημ. Καλούσιος σε σχετικό βιβλίο του αναφέρει πως οι ναοί είναι τρεις κατά χρονολογική σειρά: Αγίου Νικολάου (1700 περίπου), Αγίας Ζώνης, Τιμίου Σταυρού.
Παλαιοί κάτοικοι της Κρανιάς τη Μονή της Αγίας Ζώνης την ονόμαζαν «Παλαιό Μοναστήρι» σε σχέση με αυτό του Τιμίου Σταυρού που το έλεγαν «Νέο».
Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες Κρανιωτών αλλά και από επιτόπια, και μάλιστα πολλές φορές έρευνά μου, το Μοναστήρι της Τιμίας Ζώνης ήταν πέτρινο σε σχήμα «Π» με το άνοιγμα-είσοδο στην αυλή, νότια. Ήταν υπερυψωμένο με χαγιάτι, κελιά ξύλινα, ξύλινο πάτωμα (υπερυψωμένο) και ξύλινο μπαλκόνι μεγάλο.
Κατά την προφορική παράδοση ο ναός της Αγίας Ζώνης ήταν πολύ μικρός και ίσως κάτω από αυτόν να υπήρχε και άλλος ναός ίσως του Αγίου Νικολάου. Αυτό το θέμα δεν έχει διευκρινιστεί. Οι μοναχές που έψαξαν τα ερείπια του μοναστηριού μεταφέροντας με μηχάνημα πέτρες και μπάζα σε διπλανό χώρο, λένε για ένα ναό. Αυτό τουλάχιστον ξέρω.
Στην απανταχούσα της Μονής Δολιανών 3-1-1841 έχουμε: ΣΦΡΑΓΙΣ ΙΕΡΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΔΟΛΙΑΝΑ. Στο δε κείμενο «… ευρίσκεται ιερόν και σεβάσμιον Μοναστήριον εις όνομα Τιμώμενον του Αγίου Νικολάου με παρεκκλήσιον επ’ ονόματι της Τιμίας Ζώνης της κυρίας Θεοτόκου. Όθεν δια το στενόν των δυο αυτών εκκλησιών… να οικοδομηθή μέγας και ευρύχωρος ναός του Τιμίου Σταυρού…». Στις 28/7/1790 έχουμε αφιέρωση κατοίκου Δολιανών «εις το μοναστήριον της αυτής χώρας του Αγίου Νικολάου».
Ποιο ήταν το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου; Κατά την άποψή μου δεν μπορεί να ήταν ο ναός του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στη «Στάση» της Κρανιάς, που κάηκε το 1943 και ξανακτίσττηκε το 1966, γιατί και μικρός ήταν και κελιά δεν είχε. Επιπλέον ποτέ οι κάτοικοι της Κρανιάς δεν τον αποκαλούσαν «Μοναστήρι». Πέρα από τα παραπάνω ο ναός της Αγίας Ζώνης απέχει αρκετά από το εξωκκλήσι του Αγίου Νικολάου.
Μήπως τελικά στο Μοναστήρι της Αγίας Ζώνης υπήρχε παρεκκλήσι (ή αντίστροφα) του Αγίου Νικολάου (πάνω-κάτω ή δίπλα-δίπλα); Στο πρωτόκολο παράδοσης και παραλαβής 7-8-1924 της Μονής Δολιανών στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου, που υπογράφει και ο μακαριστός Καλαμπακιώτης Ιερέας Χρ. Μπέντας, αναφέρονται ιερά σκεύη και λείψανα αγίων από τον Ιερό Ναό αγίου Νικολάου, χωρίς να αναφέρεται η Μονή Αγίας Ζώνης, ενώ αναφέρεται η Μονή Τιμίου Σταυρού. Παρέλαβαν όλα αυτά από το εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου;
Το 1995 συγκροτήθηκε 12μελής ερανική επιτροπή αποτελούμενη από τον τότε εφημέριο της Κρανιάς π. Δημήτριο Ντιναπόγια και 11 Κρανιώτισσες για την ανέγερση της Αγίας Ζώνης με την 832/18-12-1995 απόφαση της Ιεράς Μητροπόλεως Σταγών και Μετεώρων, αλλά η επιτροπή αυτοδιαλήθηκε.
Τον Αύγουστο του 1998 σε ανακοίνωσή της η Ιερά Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων αναφέρει μεταξύ άλλων: «… πιστεύουμε ότι θα ξαναδούμε και πάλι όρθιο το λαμπρό αυτό μοναστήρι…».
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
