Ο Συνήγορος του Πολίτη, αξιοποιώντας την εµπειρία του από το χειρισµό αναφορών για παροχές προς ευπαθείς οµάδες (π.χ. επίδοµα πετρελαίου θέρµανσης, φοιτητικό επίδοµα, κοινωνικό µέρισµα κ.λπ.), διατύπωσε στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νοµοσχέδιο σχετικά µε την αντιµετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, σειρά παρατηρήσεων για τη βελτίωση των σχετικών διατάξεων.
Ήδη µε ικανοποίηση η Αρχή διαπίστωσε ότι πολλές από τις παρατηρήσεις της ελήφθησαν υπόψη κατά την τελική διατύπωση των διατάξεων του νόµου (π.χ. αναφορά της
µόνιµης κατοικίας αντί της «κύριας κατοικίας» που προβλεπόταν αρχικά σε ό,τι αφορά τους δικαιούχους επιδόµατος ενοικίου, απαλοιφή της αρχικής πρόβλεψης περί υποβολής υπεύθυνης δήλωσης για τα εισοδήµατα ορισµένων από τους δικαιούχους επιδότησης σίτισης κ.λπ.).
Πλέον, µετά την ψήφιση του ν. 4320/2015, και µε στόχο την αποτελεσµατική εφαρµογή των διατάξεων του νόµου, η Αρχή πρότεινε, µεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα:
• Βασική απόφαση που πρέπει να ληφθεί είναι εάν, για τον προσδιορισµό των εισοδηµάτων και της περιουσίας βάσει των οποίων θα καθορισθούν οι δικαιούχοι των µέτρων, θα ληφθούν υπόψη οι φορολογικές δηλώσεις του οικονοµικού έτους 2014 (δηλαδή τα εισοδήµατα της χρήσης 2013) ή οι φορολογικές δηλώσεις που θα κατατεθούν φέτος (οικονοµικό έτος 2015) και οι οποίες θα αφορούν τα εισοδήµατα της περυσινής χρονιάς (2014). Η τελευταία λύση είναι προτιµότερη γιατί θα λαµβάνεται υπόψη η πιο πρόσφατη εισοδηµατική και περιουσιακή κατάσταση των πολιτών. Θα απαιτούσε ωστόσο, ενδεχοµένως, να υποχρεωθούν οι πολίτες που θεωρούν ότι δικαιούνται τα επιδόµατα του νόµου, να υποβάλουν τις φορολογικές τους δηλώσεις πριν από τη λήξη της τελικής προθεσµίας υποβολής τους.
• Επίσης, θα ήταν ίσως προτιµότερο ο υπολογισµός του εισοδήµατος και της περιουσίας βάσει του οποίων επιλέγεται ο δικαιούχος να γίνεται βάσει του φορολογητέου εισοδήµατος (συµπεριλαµβανοµένου του τεκµαρτού) και όχι του πραγµατικού, δεδοµένου ότι κατά αυτόν τον τρόπο θα είναι ευχερέστερος ο υπολογισµός των ποσών. Σε αυτήν την περίπτωση, το ύψος του εισοδήµατος που θα λαµβάνεται υπόψη να υπολογίζεται βάσει του συνολικού φορολογητέου εισοδήµατος µείον ενός ποσοστού έκπτωσης (π.χ. 20%, 30% κ.λπ.), ανάλογα µε τον αριθµό των δικαιούχων.
• Ως προς τον καθορισµό των κριτηρίων επιλεξιµότητας, και δεδοµένου ότι ο όρος «συνθήκες ακραίας φτώχειας» δεν εξειδικεύεται στο νόµο, πρέπει να ληφθεί µέριµνα, ώστε να καλυφθεί ο ευρύτερος δυνατός κύκλος ευάλωτων προσώπων. Αναγκαίο είναι να συµπεριληφθούν και οικογένειες µε ενήλικα παιδιά (δηλ. εξαρτώµενα µέλη, που θα περιλαµβάνουν και τους µακροχρόνια άνεργους άνω των 25 ετών) και µονογονεϊκές οικογένειες (απαραίτητος είναι ο ορισµός της έννοιας).
• Σε ό,τι αφορά στη δωρεάν επανασύνδεση και παροχή ρεύµατος, πρέπει να σηµειωθεί ότι η ένταξη στο Κοινωνικό Οικιακό Τιµολόγιο συχνά προσκρούει στο γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις η παροχή δεν είναι στο όνοµα του χρήστη/δικαιούχου, είτε επειδή ο χρήστης δεν µπορεί να αντιµετωπίσει το κόστος της µεταφοράς, είτε επειδή αυτός στο όνοµα του οποίου είναι η παροχή δεν είναι σε θέση να χορηγήσει (π.χ. λόγω θανάτου) σχετική εξουσιοδότηση.
Προτείνεται το πρόγραµµα ή ο πάροχος να αναλαµβάνει το κόστος της µεταφοράς, ή η ένταξη στο Κοινωνικό Οικιακό Τιµολόγιο να βασίζεται σε στοιχεία χρήστη της παροχής. Θα πρέπει, επίσης, να ληφθεί µέριµνα για το ζήτηµα της τιµολόγησης της υπέρβασης κατανάλωσης για τους πολυτέκνους – ευάλωτους καταναλωτές, για τους οποίους ισχύει ιδιαίτερη τιµολογιακή ρύθµιση, διάφορη εκείνης του Κοινωνικού Οικιακού Τιµολογίου.
• Σε ό,τι αφορά στο επίδοµα ενοικίου, είναι αναγκαίος ο καθορισµός κριτηρίων για τους τελικούς δικαιούχους του επιδόµατος σε περίπτωση που ο συνολικός αριθµός όσων κριθεί ότι πληρούν τα προβλεπόµενα κριτήρια, υπερβαίνουν τον ανώτατο αριθµό δικαιούχων που ορίζει ο νόµος (30.000 άτοµα και οικογένειες).
• Σε ό,τι αφορά στις υπηρεσίες που θα αναλάβουν την αξιολόγηση των αιτηµάτων, την διεκπεραίωση των αιτήσεων και την τυχόν επανεξέταση σε περίπτωση αρχικής απόρριψης του αιτήµατος, πρέπει να τονιστεί ότι η πρόβλεψη ενός µεγάλου αριθµού συναρµοδίων υπηρεσιών, ενέχει τον κίνδυνο δυσλειτουργίας της διαδικασίας. Θα ήταν αποτελεσµατικότερο να αναλάβει πρωταρχικό ρόλο η ΓΓΠΣ – ΓΓ∆Ε του Υπουργείου Οικονοµικών, δεδοµένης της τεχνογνωσίας της από παρόµοιες διαδικασίες (π.χ. επίδοµα πετρελαίου, κοινωνικό µέρισµα, κ.λπ.).
• Η απόρριψη των αιτηµάτων των πολιτών θα πρέπει να είναι αιτιολογηµένη. Πρέπει να προβλεφθεί διαδικασία επανεξέτασης των αιτηµάτων, και µάλιστα αναγκαίο είναι να διασφαλιστεί ότι, ήδη πριν την έναρξη της προθεσµίας υποβολής αιτήσεων των δικαιούχων, θα έχει τεθεί σε λειτουργία και η εφαρµογή για την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης επανεξέτασης.
• Η αξιοποίηση των ΚΕΠ για τη συγκέντρωση και διαβίβαση των δικαιολογητικών και για την παροχή συνδροµής στους ανθρώπους που δεν έχουν γνώση χειρισµού Η/Υ ή πρόσβαση σε Η/Υ είναι απολύτως αναγκαία. Ωστόσο, δε θα πρέπει να παρασχεθεί στα ΚΕΠ και η αρµοδιότητα επιβεβαίωσης στοιχείων και τροποποίησης αιτήσεων των δικαιούχων, διότι οι υπάλληλοι των ΚΕΠ δεν διαθέτουν την κατάλληλη τεχνογνωσία για να κρίνουν φορολογικά ζητήµατα (πχ. υπολογισµός αντικειµενικών δαπανών). Ο σχετικός έλεγχος πρέπει να διενεργείται από όργανα του Υπουργείου Οικονοµικών (τα οποία διαθέτουν την απαιτούµενη πείρα από την εφαρµογή παρόµοιων µέτρων, π.χ. επίδοµα θέρµανσης).
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
