Αρχική ΤΟΠΙΚΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αφιέρωμα στους Θεσσαλικούς Σιδηροδρόμους

Αφιέρωμα στους Θεσσαλικούς Σιδηροδρόμους

-

Στο έντυπο που εξέδωσε ο πολιτιστικός οργανισμός του δήμου Τρικαίων καταγράφει την πορεία των Θεσσαλικών σιδηρόδρομων από το 1881 έως το 1955 και αναφέρει: «Οι Σιδηρόδρομοι της Θεσσαλίας ήταν το πρώτο μεγάλο σιδηροδρομικό δίκτυο που λειτούργησε στην Ελλάδα.
Λίγο νωρίτερα είχαν ξεκινήσει να λειτουργούν ο σιδηρόδρομος Αθήνας – Πειραιά (ο σημερινός «ηλεκτρικός» – ατμοκίνητος τότε) και ο σιδηρόδρομος Πύργου – Κατακώλου, οι οποίοι όμως κινούνταν σε διαδρομή λίγων μόνο χιλιομέτρων. Το Θεσσαλικό δίκτυο αποτελεί «κεντρικό σταθμό» της σιδηροδρομικής πολιτικής του Χαριλάου Τρικούπη, που στόχευε στην κατασκευή διαφόρων τοπικών δικτύων που θα ένωναν τις πεδινές περιοχές της ενδοχώρας με τα πλησιέστερα λιμάνια, τα οποία με τη σειρά τους θα εντάσσονταν αργότερα σε ένα διεθνές δίκτυο που θα ένωνε την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και τη Δυτική Ευρώπη. Η διαδρομή του δικτύου της Θεσσαλίας ξεκινούσε από το Βόλο και στο Βελεστίνο διαιρούνταν σε δύο σκέλη.
Το ένα προχωρούσε βορειοδυτικά με τελικό προορισμό τη Λάρισα, ενώ ένα άλλο προχωρούσε δυτικά, περνούσε από τα Φάρσαλα και την Καρδίτσα και ακολούθως, με κατεύθυνση πάλι βορειοδυτικά, κατέληγε στα Τρίκαλα και την Καλαμπάκα. Έτσι ο Βόλος συνδεόταν σιδηροδρομικά τόσο με το ανατολικό όσο και με το δυτικό τμήμα της θεσσαλικής πεδιάδας. Η γραμμή ήταν «μετρικού» εύρους, δηλαδή η απόσταση μεταξύ των σιδηροτροχιών της ήταν ίση με ένα μέτρο, ενώ το συνολικό της μήκος ήταν 204 χλμ. Οι πρώτες προσπάθειες για την κατασκευή της γραμμής άρχισαν το 1881, κατά την πρωθυπουργία του Α. Κουμουνδούρου, αμέσως μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας και σχεδόν πριν ακόμη αποχωρήσουν τα τουρκικά στρατεύματα. Ωστόσο οι συστηματικές εργασίες ξεκίνησαν ένα χρόνο αργότερα, με πρωθυπουργό τον Χ. Τρικούπη.
Ανάδοχος του έργου ήταν ο Θ. Μαυρογορδάτος, ομογενής μεγαλοκεφαλαιούχος τραπεζίτης από την Κωνσταντινούπολη. Ο ίδιος είχε ήδη αγοράσει από τους Τούρκους τεράστιες θεσσαλικές εκτάσεις και υπήρξε ένας από τους πρώτους μεγάλους γαιοκτήμονες – τσιφλικάδες της Θεσσαλίας. Επομένως ένας βασικός λόγος που ο Μαυρογορδάτος θέλησε να αναλάβει την κατασκευή του θεσσαλικού δικτύου ήταν η διευκόλυνση της μεταφοράς των γεωργικών προϊόντων που παρήγαν τα κτήματα του αλλά και τα κτήματα των άλλων γαιοκτημόνων από το εσωτερικό της θεσσαλικής πεδιάδας, μέχρι το λιμάνι του Βόλου. Ανεξάρτητα όμως από αυτό, η κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου αποτελούσε για την εποχή εκείνη ένα πρωτοποριακό τεχνικό έργο που συνέλαβε σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη της Θεσσαλίας.
Επικεφαλής των κατασκευαστικών συνεργείων ήταν ο ιταλός μηχανικός Εβαρίστο ντε Κίρικο – πατέρας του μεγάλου ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο – ο οποίος μετά το πέρας των κατασκευών σταδιοδρόμησε στους θεσσαλικούς σιδηροδρόμους ως Διευθυντής αλλά και ως μέλος του Διοικητικού τους Συμβουλίου. Το πρώτο σκέλος του δικτύου, από το Βόλο μέχρι τη Λάρισα, μήκους 60χλμ. τέθηκε σε λειτουργία τον Απρίλιο του 1884. Το δεύτερο σκέλος, Βελεστίνο – Φάρσαλα – Καρδίτσα – Τρίκαλα – Καλαμπάκα, μήκους 144 χλμ. λειτούργησε τμηματικά και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1886. Αργότερα κατασκευάστηκε μία τρίτη διαδρομή, η γνωστή ως γραμμή του Πηλίου, μήκους 28 χλμ. και με απόσταση μεταξύ των σιδηροτροχιών 0,60μ.
Βασικός σκοπός της γραμμής αυτής ήταν η μεταφορά των αγροτικών προϊόντων του Πηλίου στο Βόλο. Η κατασκευή της πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Το πρώτο τμήμα κατασκευάστηκε την περίοδο 1894-5 και λειτούργησε τον Οκτώβριο του 1895, ενώ το δεύτερο κατασκευάστηκε στα 1901 -3 και τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούλιο του 1903. Επειδή η γραμμή του Πηλίου διέσχιζε την πόλη του Βόλου κατά μεγάλο μήκος και παράλληλα προς την παραλία, το «αστικό» αυτό τμήμα της χρησιμοποιήθηκε και για τη λειτουργία τροχιοδρόμου (τραμ), δηλαδή για αστική συγκοινωνία
Οι Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι, αποτελώντας το πρώτο μηχανοκίνητο μέσο χερσαίας μεταφοράς στη Θεσσαλία, αναμφισβήτητα συντέλεσαν σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της. Ωστόσο η εκμετάλλευση τους δεν είχε τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη, γεγονός που οφειλόταν σε πολλούς παράγοντες. Κατ’ αρχήν, οι εμπορευματικές μεταφορές συνδέονταν άμεσα με την γεωργική παραγωγή, και εκείνη, με τη σειρά της εξαρτιόταν από τις καιρικές συνθήκες που δεν ήταν πάντα ευνοϊκές. Δεν θα πρέπει επίσης να παραληφθεί το ότι η Θεσσαλία είχε την ατυχία να υποστεί τρεις μεγάλους πολέμους (τον πόλεμο του 1897, τον Α’ και τον Β’ : Παγκόσμιο), με αποτέλεσμα να υποστούν οι σιδηρόδρομοι μεγάλες καταστροφές και να ξαναρχίσουν τη λειτουργία τους σχεδόν από το μηδέν. Ένα καίριο πλήγμα κατά των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων υπήρξε ο ανταγωνισμός με τους σιδηροδρόμους Αθήνας – Λάρισας – Θεσ/νίκης (Σ.Ε.Κ.), ο οποίος τους αποστέρησε ένα σημαντικό μέρος του εμπορικού τους έργου, καθώς τα προϊόντα του θεσσαλικού κάμπου μεταφέρονταν με τους Σ.Ε.Κ. γρηγορότερα δια ξηράς από τη Λάρισα στην Αθήνα και στον Πειραιά, χωρίς να χρειάζεται πλέον να μεσολαβεί η δια θαλάσσης μεταφορά από το Βόλο.
Τέλος, από τη δεκαετία του 1920 ξεκίνησε και ο ανταγωνισμός των αυτοκινήτων ο οποίος, με την πάροδο του χρόνου, απέβαινε ολοένα και περισσότερο επιζήμιος για τα θεσσαλικά τραίνα. Μεγάλες οικονομικές απώλειες είχε υποστεί και ο τροχιόδρομος του Βόλου εξαιτίας των αστικών λεωφορείων. Οι συγκοινωνιακές συνθήκες που αναπτύχθηκαν μετά την κατοχή κάθε άλλο παρά ευνοούσαν και αυτές την λειτουργία των τοπικών σιδηροδρόμων. Έτσι στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το θεσσαλικό δίκτυο δεν μπορούσε πλέον να λειτουργεί αυτόνομο και το 1955 προσαρτήθηκε στο δίκτυο των Σ.Ε.Κ. Το γεγονός ότι οι Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι χρησιμοποιούσαν γραμμή εύρους ενός μέτρου, ενώ οι Σ.Ε.Κ. διεθνούς εύρους (1,44μ.) υποχρέωσε τη Διοίκηση των πρώτων να διευρύνει το 1960 τη γραμμή της διαδρομής Βόλος – Λάρισα, ώστε οι επιβάτες και τα εμπορεύματα από την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη να μπορούν να φθάνουν κατευθείαν στο Βόλο, χωρίς να είναι απαραίτητη η αλλαγή τραίνου στη Λάρισα, από το ένα δίκτυο στο άλλο. Από το 1970 οι Σ.Ε.Κ. υπάγονται στον Ο.Σ.Ε., οπότε και το θεσσαλικό δίκτυο αποτελεί επίσης τμήμα του Ο.Σ.Ε.
Γύρω στο 2000 διευρύνεται σε γραμμή διεθνούς εύρους και η διαδρομή Παλιοφάρσαλος – Καλαμπάκα, με αποτέλεσμα να έχει πλέον και η δυτική Θεσσαλία απευθείας σιδηροδρομική συγκοινωνία με Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Μοιραία όμως συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι η αχρήστευση της μετρικής γραμμής Βόλου – Παλαιοφάρσαλου.

Όσον αφορά στο σιδηρόδρομο του Πηλίου, ο ανταγωνισμός των λεωφορείων είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσουν το 1971 τα σιδηροδρομικά δρομολόγια προς το Πήλιο. Αργότερα, το 1987 επαναλειτούργησε σποραδικά η γραμμή Βόλος – Αγριά για τουριστικούς λόγους, χρησιμοποιώντας τις επισκευασμένες παλαιές ατμοκίνητες μηχανές. Ωστόσο η διαδρομή μέσα από το Βόλο προκαλούσε προβλήματα στην οδική κυκλοφορία, ενώ τα καυσαέρια των ατμομηχανών προξενούσαν ιδιαίτερη ρύπανση. Τελικά το 1996 βρέθηκε η λύση να κυκλοφορεί το τραίνο του Πηλίου από τα Λεχώνια μέχρι τις Μηλιές, σε τουριστικά πάντα δρομολόγια, δίχως να εισέρχεται στην πόλη του Βόλου».

Συνοπτικό χρονικό της ιστορίας των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων (1881-1955)
Υπογραφή σύμβασης για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από τη Λάρισα στο Βόλο Υπογραφή νέας συμβάσεως για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από Βόλο μέσω Βελεστίνου για τη Λάρισα και από Βόλο για την Καλαμπάκα. Κύρωση της με το νόμο ΑΜΗ/22.6.1882 30.10.1882 Εγκρίνεται με Β.Δ. το από 25.10.1882 καταστατικό ιδρύσεως της Εταιρίας «Σιδηρόδρομος Θεσσαλίας» 22.4.1884 Έναρξη λειτουργίας του τμήματος Βόλος – Λάρισα 13.11.1884 Τίθεται σε λειτουργία το τμήμα της γραμμής Βελεστίνο – Φάρσαλα.
Και τα υπόλοιπα τμήματα ως την Καλαμπάκα αρχίζουν να λειτουργούν διαδοχικά μέχρι τις 16.6.1886. 16.12.1892 Υπογραφή συμβάσεως για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από το Βόλο για τα Λεχώνια. 12.10.1895 Πραγματοποιούνται τα εγκαίνια της γραμμής Βόλου – Λεχωνίων. -.4.1897 Συμμετοχή των θεσσαλικών Σιδηροδρόμων στον πόλεμο του 1897, υπέρ του ελληνικού στρατού και του Έθνους. Κατάληψη του Βόλου από τον τουρκικό στρατό. Αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το Βόλο. 26.2.1900 Υπογράφεται σύμβαση για την ανάληψη, εκ μέρους της Εταιρίας των Σ.θ. της κατασκευής και εκμετάλλευσης της γραμμής Λεχώνια-Μηλιές. Η σύμβαση κυρώνεται με το νόμο ΒΨΝΘ’/8.4.1900. 2.7.1903 Η γραμμή Λεχώνια σε Μηλιές τίθεται σε λειτουργία. 6.3.1910
Τα γεγονότα του Κιλελέρ.
Οι σύμμαχοι επιβάλλουν έλεγχο στις γραμμές του σιδ/κού δικτύου. Κάθοδος γαλλικών στρατευμάτων στο Βόλο. 27.9.1920 Πραγματοποιείται από τους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους των Σ.θ. η μεγαλύτερη μέχρι τότε σε διάρκεια (από 27.9 έως 26.10) και συμμετοχή, σιδηροδρομική απεργία. 6.5.1935 Δημοσιεύεται αναγκαστικός Νόμος για τους σιδηροδρόμους και τα αυτοκίνητα, που κατοχυρώνει τα δικαιώματα των σιδηροδρόμων σε παράλληλες οδικές διαδρομές. 12.8.1936 Ιδρύεται το Υπουργείο Σιδηροδρόμων. 17.4.1941 Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν το Βόλο. .3.1943 Οι αντιστασιακές μονάδες της Θεσσαλίας πραγματοποιούν εκτεταμένα σαμποτάζ στο σιδηρόδρομο. .8.1944 Νέα εκτεταμένα σαμποτάζ για να χτυπηθεί η επικείμενη αποχώρηση του εχθρού. .11.1944 Αποχώρηση των Γερμανών από τη Θεσσαλία. Προσπάθεια ανασυγκρότησης των Σ.θ. .10.1952 Συζητείται η αίτηση πτωχεύσεως κατά των Σ.θ. 1955 Ενσωμάτωση με τους Σ.Ε.Κ.

Δημοσίευμα από το Περιοδικό «ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» 3η Έκδοση 2004

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΣΧΟΛΙΑ

Πρατήριο υγρών καυσίμων Μάκης Καραγιάννης

ΠΡΑΤΗΡΙΟ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ  ΜΑΚΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 8ο χλμ. ε.ο. Τρικάλων - Καλαμπάκας Τηλ. 2431088220

Προτάσεις για το χειμώνα από τη βιοτεχνία Κουρτινών και Στρωμάτων Νικολάου Μήτσιου

Και επίσημα πλέον μπήκαμε στο χειμώνα και ήρθε η κατάλληλη εποχή για να προετοιμάσετε το σπίτι σας για τις κρύες μέρες που πρόκειται να έρθουν. Η αλλαγή-ανακαίνιση του σπιτιού για να υποδεχθούμε το χειμώνα πλέον δεν είναι μια πολυέξοδη διαδικασία αλλά μια ευχάριστη υπόθεση αφού το κατάστημα Νικολάου Μήτσιου φροντίζει...

Νέο κουρείο στην Καλαμπάκα από τον Ευριπίδη Κωστόπουλο

Ο Ευριπίδης Ηλ. Κωστόπουλος δημιούργησε έναν όμορφο χώρο στην οδό Ευθ. Βλαχάβα 11, όπου δραστηριοποιείται με όρεξη και μεράκι. Το ‘Old School BARBERSHOP’ σας περιμένει… OLD SCHOOL BARBERSHOP Ευριπίδης Κωστόπουλος Ευθ. Βλαχάβα 11, Καλαμπάκα Τηλ. 6980 177 860  

Η πιό νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης είναι το Food Factory

Η πιο νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης, FOOD FACTORY. Από Δευτέρα έως Πέμπτη: 17:00 έως αργά το βράδυ και Παρασκευή – Σάββατο και Κυριακή: Από τις 12:00 το μεσημέρι έως αργά το βράδυ απολαύστε τις νόστιμες και ιδιαίτερες γεύσεις του τώρα και στο χώρο σας. Καλέστε: τηλ: 24320 75305 ή 6988 281600 ...

Αναστασία Πινιάρα – Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος

ΩΡΛ ΙΑΤΡΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΙΝΙΑΡΑ MD, MSc, PHD ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Master Ρινολογίας - Ρινοχειρουργικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Υπ. Διδάκτωρ Νευροωτολογίας Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονική συνεργάτιδα Νοσ. «ΥΓΕΙΑ» ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ώτων - Βαρηκοΐας - Εμβοών Ακοολογικός έλεγχος, Έλεγχος Ιλίγγου - Αστάθειας Ρινός - Παραρρινίων - Διαφράγματος Αλλεργική Ρινίτιδα - Ροχαλητό - Άπνοια Ύπνου - Πολύποδες Λάρυγγα - Φωνητικών χορδών Φάρυγγα - Αμυγδαλών -...

Ιατρείο στην Καλαμπάκα και στην Κηφισιά από τον Ψυχίατρο Χρίστο Χ. Λιάπη

Δεύτερο Ιατρείο στην Καλαμπάκα λειτουργεί, από τον Ιούνιο, ο γνωστός Ψυχίατρος και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χρίστος X. Λιάπης MD, MSc. PhD, ως παράρτημα του ιατρείου του στην Κηφισιά. Σε έναν χώρο υψηλού συμβολισμού για το πεδίο των νευροεπιστημών της Καλαμπάκας, στην οδό Περικλέους 8, καθώς εκεί ασκούσε το λειτούργημα...

ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΣΑΡΟΥΧΑΣ

Ο Δρ. Αλέξανδρος Τσαρούχας είναι Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στην αρθροσκοπική χειρουργική του γόνατος και του ώμου, την επανορθωτική χειρουργική των μεγάλων αρθρώσεων και την τραυματολογία. ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ 

Άννα Γίδα – Παιδίατρος – Καλαμπάκα

Άννα Γίδα – Παιδίατρος Τρικάλων 114-116 , Καλαμπάκα Ωράριο Ιατρείου: Καθημερινά: πρωί 9.00-1.30 Απόγευμα 6.00-9.00 (εκτός Τετάρτης) Τηλ.: 24320 78433 Fax.: 24320 78434 Κιν.: 6977 636897 e-mail: [email protected]

Μικροβιολογικό Εργαστήριο «ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ» – Καλαμπάκα

Το νέο Μικροβιολογικό Εργαστήριο «ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ» λειτουργεί στην Καλαμπάκα υπό τη Διεύθυνση του κ. Νικολάου Παπανικολάου σε συνεργασία με τα μεγαλύτερα εργαστήρια αναφοράς: Βιοϊατρική Αθηνών / In-Vitro / Βιοφόρµα / Mικροανάλυση. Μικροβιολογικό     Αιματολογικό     Βιοχημικό Ανοσολογικό     Ορμονολογικό     Προγενετικός έλεγχος Ωράριο λειτουργίας: • Δευτέρα: 7:00 - 14:00 και 18:00 - 20:00 • Τρίτη:...

ΠΑΠΠΑΣ: Οικοδομικά Υλικά – Χωματουργικά έργα – Είδη Υγιεινής

Νέο κατάστημα στην Καλαμπάκα Η εταιρεία ΠΑΠΠΑΣ, είναι γνωστή σε όλους εδώ και πολλά χρόνια για τις δραστηριότητές της στα χωματουργικά έργα. Πριν από 5 περίπου χρόνια επεκτάθηκε στο χώρο των οικοδομικών υλικών και ειδών υγιεινής ανοίγοντας ένα πρότυπο κατάστημα στην Διάβα Καλαμπάκας. Πελάτες της είναι πολλοί επαγγελματίες της πόλης και...

HOTEL KOSTA FAMISSI – ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ – METEORA

Hotel Kosta Famissi Τρικάλων 144, Καλαμπάκα Τηλ. 2432079192 ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Ψητοπωλείο «Ψηστήρι» στην Καλαμπάκα με πεντανόστιμες κρεατολιχουδιές

Στην οδό Πίνδου 47 στην πόλη μας λειτουργεί ένα καταπληκτικό ψητοπωλείο, το Ψηστήρι. Σ' έναν άψογα διαμορφωμένο χώρο μπορείτε να δοκιμάσετε πεντανόστιμες κρεατολιχουδιές όπως λαχταριστά σουβλάκια, χοιρινό και κοτόπουλο. Ο πλούσιος κατάλογος περιλαμβάνει ακόμη πίτες με γύρο, κεμπάπ, λουκάνικο, ποικιλία ορεκτικών και σαλάτες και πολλά άλλα, όλα μια σκέτη απόλαυση. Μπορείτε...