Αρχική ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΕΣ/ΓΡΑΜΜΑΤΑ Κριτική σκέψη: Το ζητούμενο του Σχολείου και της κοινωνίας μας

Κριτική σκέψη: Το ζητούμενο του Σχολείου και της κοινωνίας μας

-

Επιμέλεια Νικολάου Κατοίκου

Το κείμενο που ακολουθεί, είναι ολόκληρο το κύριο άρθρο τού φιλολογικού Περιοδικού «Νέα Παιδεία» (τεύχος 151, Αύγ.-Σεπτ.-Οκτ. 2014), γραμμένο από τον Σύμβουλο αυτής της έκδοσης Κων. Μπαλάσκα. Πραγματεύεται ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της Εκπαίδευσής μας πρωτίστως, αλλά και γενικότερα της κοινωνίας μας. Χωρίς την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης κανένας τομέας της ζωής δεν μπορεί να προχωρήσει.

Ο συνάδελφος Κων. Μπαλάσκας επισημαίνει ότι τέσσερις είναι οι κυριότεροι εχθροί της κριτικής σκέψης: Η σχολική παπαγαλία, ο δογματισμός, ο φανατισμός τών ιδεολογιών και τα αυταρχικά καθεστώτα. Οι δύο πρώτοι εχθροί ενδημούν στην Εκπαίδευσή μας και τη ζημιώνουν αφάνταστα. Ο αρθρογράφος προτείνει την καλλιέργεια του διαλόγου, που σέβεται την «άλλη άποψη» και βασίζεται στη λογική επιχειρηματολογία. Είναι ο λεγόμενος «σωκρατικός διάλογος», γνωστός ήδη από την Κλασική Αρχαιότητα.

Περαίνοντας το εισαγωγικό τούτο σημείωμα, αρκούμαι στο να παρατηρήσω ότι ειδικά ο τηλεοπτικός διάλογος στη χώρα μας αποτελεί συνήθως παράδειγμα προς αποφυγήν, και στη συνέχεια σας αφήνω να διαβάσετε «κριτικά» το κείμενο του Κων. Μπαλάσκα:

Ν.Κ.

Η κριτική σκέψη και οι εχθροί της

Του φιλολόγου Κων. Μπαλάσκα

Μιλάμε συχνά για την κριτική σκέψη, τη σημασία της, την ανάγκη τής καλλιέργειάς της στο σχολείο. Λέμε πως η καλλιέργεια και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης πρέπει να είναι βασικός σκοπός τής εκπαίδευσης του ανθρώπου, προσθέτοντας ότι το σχολείο δυστυχώς δεν φροντίζει ιδιαίτερα γι’ αυτό, δεν ενισχύει το διάλογο και την προσωπική άποψη. ότι το σχολείο θητεύει κυρίως στην «παπαγαλία»-εχθρό τής κριτικής σκέψης.

Η «παπαγαλία» στο σχολείο είναι βέβαια εχθρός τής κριτικής σκέψης αλλά όχι ο μόνος, ούτε ο χειρότερος. Πιο μεγάλος εχθρός είναι ο δογματισμός, ο δογματικός λόγος τού δασκάλου (και του βιβλίου), που συχνά αποφαίνεται, χωρίς να αιτιολογεί, χωρίς να τεκμηριώνει, χωρίς να αποδεικνύει, χωρίς να επιχειρηματολογεί λογικά, που υποστηρίζει ή αρνείται κάτι με τρόπο αξιωματικό και απόλυτο χωρίς ερωτηματικό, χωρίς συζήτηση, χωρίς να αφήνει καν περιθώριο στο νομίζω, στο ίσως, στο σχεδόν, στο συνήθως και στις παρόμοιες λέξεις, που περιορίζουν κάπως τον απόλυτο χαρακτήρα τού ισχυρισμού.

Συναφής προς τον δογματισμό εχθρός τής κριτικής σκέψης είναι η ιδεολογία (θρησκευτική, πολιτική ή άλλη), όταν οι πιστοί της την ασπάζονται με ζήλο και την υπηρετούν με αφοσίωση και φανατισμό, χρησιμοποιώντας την «ξύλινη» γλώσσα με τα κλισέ και τα συνθήματα και απορρίπτοντας μετά βδελυγμίας ό,τι αντιτίθεται ή διαφέρει. Καλοί είναι μόνο «οι δικοί μας», καλά είναι μόνο αυτά που λένε και πράττουν οι δικοί μας. Κακοί είναι «οι άλλοι». Τα λόγια, οι πράξεις, οι προθέσεις τους. Χρέος τού οπαδού, του πιστού είναι να χειροκροτεί και να επαινεί τους ιδεολογικά προσκείμενους, να καταγγέλλει και να προπηλακίζει όσους έχουν διαφορετικές από τις δικές του πεποιθήσεις. Όμως, ο a priori υμνητικός ή καταγγελτικός λόγος δεν είναι γνώρισμα του κριτικά σκεπτόμενου ανθρώπου.

Ο κριτικά σκεπτόμενος άνθρωπος ξέρει ότι «περί παντός πράγματος δύο λόγοι εισίν, αντικείμενοι αλλήλοις» (Πρωταγόρας). Για κάθε πράγμα δηλαδή υπάρχουν δύο αντίθετες όψεις, απόψεις. Μπορεί κάποιος εξετάζοντας (κρίνοντας) να δεχθεί τη μια ή την άλλη άποψη, αλλά μπορεί και να συνθέσει θετικά στοιχεία τής μιας και της άλλης, υπερβαίνοντας έτσι χρονίζουσες πολεμικές καταστάσεις, εγκλωβισμένες στον διχασμό και στην πόλωση. Η κριτική σκέψη λοιπόν βοηθάει στην άμβλυνση των προβλημάτων και στην επίλυσή τους με βάση την αμοιβαία κατανόηση.

Τέλος, εχθροί τής κριτικής σκέψης είναι τα ποικιλόμορφα και πολυώνυμα αυταρχικά συστήματα, τα κλειστά στρατόπεδα-οργανώσεις ή οι μονόδρομοι μηχανισμοί διαμόρφωσης και διαβουκόλησης της κοινής γνώμης, όπως τα ΜΜΕ. Επομένως, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα του καιρού, με τους φονταμενταλισμούς-ταλιμπανισμούς στην Ανατολή και την αναβίωση των αυταρχικών μορφωμάτων στη Δύση (και στην Ελλάδα), αντιτίθεται στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης. Αυτό καθιστά περισσότερο επιτακτική την ανάγκη για καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο σχολείο μέσω τών προγραμμάτων, των βιβλίων, των μεθόδων, της διδασκαλίας. Διότι η κριτική σκέψη (και στάση) οδηγεί στη χειραφέτηση και στην αυτονομία, δηλαδή στη διαμόρφωση των «ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών», πράγμα που επιτάσσει το Σύνταγμα και το δημοκρατικό μας πολίτευμα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ

Στην οδό Πίνδου 47 στην πόλη μας λειτουργεί ένα καταπληκτικό ψητοπωλείο, το Ψηστήρι. Σ' έναν άψογα διαμορφωμένο χώρο μπορείτε να δοκιμάσετε πεντανόστιμες κρεατολιχουδιές όπως λαχταριστά σουβλάκια, χοιρινό και κοτόπουλο. Ο πλούσιος κατάλογος περιλαμβάνει ακόμη πίτες με γύρο, κεμπάπ, λουκάνικο, ποικιλία ορεκτικών και σαλάτες και πολλά άλλα, όλα μια σκέτη απόλαυση. Μπορείτε...

Hotel Kosta Famissi Τρικάλων 144, Καλαμπάκα Τηλ. 2432079192 ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Νέο κατάστημα στην Καλαμπάκα Η εταιρεία ΠΑΠΠΑΣ, είναι γνωστή σε όλους εδώ και πολλά χρόνια για τις δραστηριότητές της στα χωματουργικά έργα. Πριν από 5 περίπου χρόνια επεκτάθηκε στο χώρο των οικοδομικών υλικών και ειδών υγιεινής ανοίγοντας ένα πρότυπο κατάστημα στην Διάβα Καλαμπάκας. Πελάτες της είναι πολλοί επαγγελματίες της πόλης και...

 

Η πιό νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης είναι το Food Factory

Η πιο νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης, FOOD FACTORY. Από Δευτέρα έως Πέμπτη: 17:00 έως αργά το βράδυ και Παρασκευή – Σάββατο και Κυριακή: Από τις 12:00 το μεσημέρι έως αργά το βράδυ απολαύστε τις νόστιμες και ιδιαίτερες γεύσεις του τώρα και στο χώρο σας. Καλέστε: τηλ: 24320 75305 ή 6988 281600 ...

Πρατήριο υγρών καυσίμων Μάκης Καραγιάννης

ΠΡΑΤΗΡΙΟ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ  ΜΑΚΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 8ο χλμ. ε.ο. Τρικάλων - Καλαμπάκας Τηλ. 2431088220

Οίκος Νυφικών Σόφη Μαύρου-Τζιουβάρα

Δείτε περισσότερα: http://www.nyfika-sofie.gr

Προτάσεις για το χειμώνα από τη βιοτεχνία Κουρτινών και Στρωμάτων Νικολάου Μήτσιου

Και επίσημα πλέον μπήκαμε στο χειμώνα και ήρθε η κατάλληλη εποχή για να προετοιμάσετε το σπίτι σας για τις κρύες μέρες που πρόκειται να έρθουν. Η αλλαγή-ανακαίνιση του σπιτιού για να υποδεχθούμε το χειμώνα πλέον δεν είναι μια πολυέξοδη διαδικασία αλλά μια ευχάριστη υπόθεση αφού το κατάστημα Νικολάου Μήτσιου φροντίζει...

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναστασία Πινιάρα – Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος

ΩΡΛ ΙΑΤΡΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΙΝΙΑΡΑ MD, MSc, PHD ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Master Ρινολογίας - Ρινοχειρουργικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Υπ. Διδάκτωρ Νευροωτολογίας Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονική συνεργάτιδα Νοσ. «ΥΓΕΙΑ» ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ώτων - Βαρηκοΐας - Εμβοών Ακοολογικός έλεγχος, Έλεγχος Ιλίγγου - Αστάθειας Ρινός - Παραρρινίων - Διαφράγματος Αλλεργική Ρινίτιδα - Ροχαλητό - Άπνοια Ύπνου - Πολύποδες Λάρυγγα - Φωνητικών χορδών Φάρυγγα - Αμυγδαλών -...

Ιατρείο στην Καλαμπάκα και στην Κηφισιά από τον Ψυχίατρο Χρίστο Χ. Λιάπη

Δεύτερο Ιατρείο στην Καλαμπάκα λειτουργεί, από τον Ιούνιο, ο γνωστός Ψυχίατρος και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χρίστος X. Λιάπης MD, MSc. PhD, ως παράρτημα του ιατρείου του στην Κηφισιά. Σε έναν χώρο υψηλού συμβολισμού για το πεδίο των νευροεπιστημών της Καλαμπάκας, στην οδό Περικλέους 8, καθώς εκεί ασκούσε το λειτούργημα...

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΣΑΡΟΥΧΑΣ

Ο Δρ. Αλέξανδρος Τσαρούχας είναι Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στην αρθροσκοπική χειρουργική του γόνατος και του ώμου, την επανορθωτική χειρουργική των μεγάλων αρθρώσεων και την τραυματολογία. ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ 

Άννα Γίδα – Παιδίατρος – Καλαμπάκα

Άννα Γίδα – Παιδίατρος Τρικάλων 114-116 , Καλαμπάκα Ωράριο Ιατρείου: Καθημερινά: πρωί 9.00-1.30 Απόγευμα 6.00-9.00 (εκτός Τετάρτης) Τηλ.: 24320 78433 Fax.: 24320 78434 Κιν.: 6977 636897 e-mail: [email protected]